Van de drie documenten die na een opleiding worden uitgereikt is het diploma de enige waarvan de uitgifte echt is geregeld. Dat komt doordat een diploma bij erkend onderwijs hoort en erkend onderwijs een wettelijk kader heeft.
Wat erkenning betekent
Erkenning betekent dat de overheid heeft vastgesteld dat jouw opleiding voldoet aan de eisen die voor die onderwijssoort gelden. Voor het middelbaar beroepsonderwijs gaat dat via de Wet educatie en beroepsonderwijs, voor het hoger onderwijs via de Wet op het hoger onderwijs en wetenschappelijk onderzoek.
Voor een niet-bekostigde mbo-opleiding vraag je diploma-erkenning aan bij DUO, per opleiding. DUO schrijft het onomwonden op: zonder erkenning mag je geen diploma's uitreiken voor die opleiding. Erkende opleidingen en instellingen komen in de registratie van instellingen en opleidingen.
Voor het hoger onderwijs zijn er twee stappen. Je vraagt graadverlening aan bij DUO en je hebt accreditatie nodig van de Nederlands-Vlaamse Accreditatieorganisatie, de NVAO. Zo'n accreditatie geldt zes jaar en wordt daarna opnieuw beoordeeld. De procedure staat beschreven op Ondernemersplein.
Wat er nog meer beschermd is
Naast het diploma zelf zijn er twee zaken waar opleiders regelmatig over struikelen.
De eerste zijn de namen. Hogeschool en universiteit zijn beschermde namen, ook de vertalingen ervan. Je mag je organisatie dus niet zomaar zo noemen omdat het goed staat.
De tweede zijn de graden. Associate degree, bachelor, master en doctor mogen alleen worden verleend door instellingen met accreditatie van de NVAO of met een buitenlandse wettelijke accreditatie. De Inspectie van het Onderwijs houdt hier toezicht op en kan een boete opleggen als een instelling zich er niet aan houdt. De Rijksoverheid vat dat samen op de pagina bescherming namen en graden hoger onderwijs.
Let op de details. "Business Master" of "Master Class" op een certificaat is een risico dat je niet hoeft te nemen. Het levert je niets op wat een duidelijke omschrijving van de inhoud niet ook oplevert.
Wat er in het diplomaregister komt
Diplomagegevens van door het ministerie van OCW erkende opleidingen worden vastgelegd. Een oud-student kan daar zelf een uittreksel van downloaden bij DUO. Dat uittreksel is wat een werkgever accepteert bij twijfel over echtheid.
Voor een certificaat van een niet-erkende opleiding bestaat zo'n centrale voorziening niet. Dat betekent dat jij zelf iets moet inrichten als je wilt dat werkgevers je papier kunnen controleren. Hoe je dat doet staat in een certificaat controleerbaar maken.
Wat mag je zonder erkenning wel
Vrijwel alles, zolang je het bij de juiste naam noemt.
- Je mag opleiden, trainen en toetsen.
- Je mag een certificaat afgeven met een omschrijving van wat is beoordeeld.
- Je mag een examenreglement hanteren en een examencommissie instellen.
- Je mag een niveau vermelden zodra je opleiding is ingeschaald in het NLQF. Zie het NLQF-niveau op een certificaat.
- Je mag punten vermelden zodra een beroepsvereniging die heeft toegekend. Zie PE-punten en accreditatie.
Wat je niet mag, is de indruk wekken dat er een erkenning is die er niet is. Beweren dat je opleiding door een openbare of particuliere instelling is erkend of goedgekeurd terwijl dat niet het geval is, is volgens artikel 6:193g van het Burgerlijk Wetboek onder alle omstandigheden een misleidende handelspraktijk. Hetzelfde geldt voor het voeren van een kwaliteitslabel zonder toestemming.
Het mbo-certificaat als tussenvorm
Er bestaat een tussenvorm die vaak over het hoofd wordt gezien. Aan sommige onderdelen van een mbo-opleiding is een mbo-certificaat verbonden. Het ministerie van OCW stelt vast om welke beroepsgerichte onderdelen of keuzedelen dat gaat. De eisen aan examinering en kwaliteitsborging liggen in regelgeving vast. Alleen onderdelen die op zichzelf betekenis hebben op de arbeidsmarkt komen ervoor in aanmerking.
Voor werkgevers is dat een bruikbaar model: een korte scholing met een vastgelegde waarde, zonder dat iemand een hele opleiding hoeft af te maken. Voor particuliere opleiders is het geen route, want het certificaat wordt afgegeven door de erkende onderwijsinstelling.
Wat je vandaag kunt doen
Weet je niet zeker of jouw organisatie erkenning heeft, zoek dat dan eerst uit voordat je iets over erkenning op je site of je certificaat zet. Bel DUO voor mbo of kijk in het register van de NVAO voor hoger onderwijs.
Blijkt er geen erkenning te zijn, verander dan je woordgebruik en niet je ambitie. Een goed opgezet certificaat met een heldere toets is een prima product. Een diploma dat geen diploma is, is dat niet. In erkend, geaccrediteerd of gecertificeerd staat welke woorden je verder beter kunt vermijden.