Werkgevers vragen zich bij een certificaat van een particuliere opleider af op welk niveau het zit. Sinds er een raamwerk bestaat dat ook niet-formele opleidingen kan inschalen, is daar een antwoord op mogelijk. Het vraagt wel een procedure. Zonder die procedure mag je er niets over zeggen.
Wat het NLQF is
Het Nederlands kwalificatieraamwerk voor een leven lang leren, kortweg NLQF, deelt kwalificaties in op niveau. Er zijn acht niveaus plus een instroomniveau. Per niveau is beschreven wat er wordt verwacht op het gebied van kennis, vaardigheden, zelfstandigheid en verantwoordelijkheid. Elk NLQF-niveau is gekoppeld aan een niveau in het Europese raamwerk, het EQF, waardoor een niveau ook buiten Nederland te plaatsen is.
Formele opleidingen zijn generiek ingeschaald. Niet-formele opleidingen, dus branche-, bedrijfs- en particuliere opleidingen, kunnen individueel worden ingeschaald. Dat gebeurt op aanvraag bij het Nationaal Coördinatiepunt NLQF. Zie de uitleg van de Rijksoverheid over het NLQF.
Wat de wet erover zegt
Er is sinds enige tijd een wettelijke basis. De Wet NLQF is in 2024 door beide Kamers aangenomen, in juli 2024 in het Staatsblad gepubliceerd en per 1 januari 2025 in werking getreden. De wet doet drie dingen: zij regelt de vermelding van het NLQF-niveau op waardepapieren, zij maakt het Nationaal Coördinatiepunt tot zelfstandig bestuursorgaan met de taak om niet-formele kwalificaties in te schalen en zij maakt optreden mogelijk tegen onterecht gebruik van de aanduiding.
Dat laatste is het punt waar opleiders op moeten letten. Een niveau vermelden bij een opleiding die niet is ingeschaald, is niet langer alleen een kwestie van smaak.
Wat inschaling niet zegt
Belangrijke nuance: het NLQF zegt iets over het niveau van een opleiding en niet over de kwaliteit ervan. Een ingeschaalde opleiding is niet automatisch een goede opleiding. Een niveau is geen keurmerk. Het maakt opleidingen vergelijkbaar in zwaarte, meer niet.
Het is ook geen onderwijserkenning. Inschaling geeft je niet het recht om diploma's af te geven of graden te verlenen. Zie wanneer je een diploma mag uitreiken.
Wat er op het waardepapier moet staan
Voor ingeschaalde niet-formele opleidingen bestaat een richtlijn voor wat er op het diploma of certificaat hoort. Die vraagt om:
- De uitgevende organisatie, eventueel met logo.
- De voornamen en achternaam van de kandidaat, met de geboorteplaats of de geboortedatum.
- Een formulering als "heeft met goed gevolg afgelegd" of "heeft met succes afgerond".
- De naam van de opleiding zoals die in het NLQF-register staat.
- Het NLQF-niveau met het bijbehorende beeldmerk.
- Plaats en datum.
- De handtekening van een lid van de examencommissie, met naam en functie.
Daarnaast wordt aangeraden ook de handtekening van de kandidaat op te nemen. De volledige richtlijn staat op de site van het NLQF.
Let op het beeldmerk. Dat mag je pas gebruiken nadat het Nationaal Coördinatiepunt een licentie heeft verleend. Die licentie volgt op het inschalingsbesluit. Het logo van tevoren op je sjabloon zetten kan dus niet.
Deze lijst is trouwens ook zonder inschaling bruikbaar als model voor je eigen certificaat. Zie wat er op een certificaat moet staan.
De procedure in het kort
De aanvraag verloopt via het Nationaal Coördinatiepunt. Je levert de opleiding aan met de leeruitkomsten, de toetsing en de kwaliteitsborging. Deskundigen beoordelen dat, een commissie brengt advies uit en bij een positief oordeel stelt de programmaraad het niveau vast. Daarna komt de opleiding in het register en volgt de licentie voor het beeldmerk.
Reken op doorlooptijd en op werk vooraf. De vraag waar het meestal op stukloopt is niet de inhoud van de training, maar de vraag of je kunt aantonen dat je toetst wat je belooft. Zie de toets waarop een certificaat rust.
Het register is de laatste jaren gestaag gegroeid en telt inmiddels enkele honderden ingeschaalde opleidingen. Of inschaling voor jou de moeite waard is, hangt af van je markt: het helpt vooral als werkgevers en opdrachtgevers om een niveau vragen dat ze kunnen vergelijken.
Wat je in de tussentijd wel kunt doen
Nog niet ingeschaald en toch iets willen zeggen over zwaarte? Vermeld dan de studiebelasting in uren en beschrijf de leeruitkomsten concreet. Dat is eerlijk, controleerbaar en het geeft een werkgever meer houvast dan een niveau dat je zelf hebt geschat.
Wat je niet doet is een niveau noemen "ter indicatie", of schrijven dat je opleiding "vergelijkbaar is met hbo-niveau". Dat laatste raakt aan de bescherming van namen en graden en het is precies het soort bewering waar erkend, geaccrediteerd of gecertificeerd over gaat.